Kolokwium – Język a ideologia

Listopadowe kolokwium w rozszerzonej formule pt. „Język a ideologia“ odbędzie się dnia 22/11/2019 w budynku Lingwistyki Stosowanej przy ul. Dobrej 55 w sali 01076.
Program wydarzenia kliknij
Serdecznie zapraszamy
Małgorzata Guławska-Gawkowska, ILS UW
Grzegorz Pawłowski, IKSI UW

Kolokwium – Instrumenty diagnozy naukowej

W roku akademickim 2019/20 formuła naszego Forum ulega zmianie. Kolokwia będą odbywały się w dwugłosie interdyscyplinarnym: lingwistyka i inne dziedziny/dyscypliny nauki. 
 
Najbliższe kolokwium pt. Instrumenty diagnozy naukowej: koncept i metoda w naukach humanistycznych i ścisłych odbędzie się 27/09/2019 r. godz. 15:00–18:00 w budynku Wydziału Lingwistyki Stosowanej, ul. Szturmowa 4, s. 306. Referaty wygłoszą Grzegorz Pawłowski (UW) oraz Bartłomiej Skowron (PW). Po prezentacji referatów planowana jest zwyczajowa dyskusja. 
 
Kolokwium jest organizowane w ramach Programu Indywidualizacji Kształcenia UW
 
Zapraszają 
Anna Bajerowska (PIK) i Prezydium IFS

Kolokwium – Filozoficznych problemów wiedzy

Zachęcamy do wzięcia udziału w partnerskim seminarium Filozoficznych problemów wiedzy, które odbędzie się w dniu 12/04/2019 r. w sali 154, Pałac Staszica, IFiS PAN, o godz. 11:30. Referat nt. Czy semantyka odróżnia prawo naturalne od prawa stanowionego? wygłosi dr Andrzej Malec (Kochański i Partnerzy, ekspert BCC)

W imieiu organizatorów w osobach: Zbigniew Król, Józef Lubacz, Krzysztof Wójtowicz

Zaprasza
Prezydium IFS

Kolokwium – Gramatyka w cybernetyce

Następne kolokwium grupy seminaryjnej ‚Filozoficzne problemy wiedzy’ odbędzie się  22/02/2019 r.  w Pałacu Staszica IFiS PAN, s. 154, godz. 11:30. Kolokwium zainicjuje Leszek Jaskulski referatem pt. Gramatyka w cybernetyce. Referat stanowi kontynuację problemów lingwistycznych, które były przedmiotem obrad listopadowego i styczniowego spotkania IFiS oraz IFS.
W referacie zostaną poruszone następujące kwestie:
  • klasyczny i rozszerzony system autonomiczny
    – omówienie potrzeby rozszerzenia klasycznego systemu
    – zróżnicowane bodźców na proste i językowe (strukturalne)
    – akwizycja języka a „sterowanie  we własnym interesie”
  • wzorzec problemów i jego gramatyczny odpowiednik
    – cybernetyczne pojęcie wzorca, wzorzec problemów
    – propozycja odwzorowania problemów w gramatyce naturalnej
    – przykłady kategorii problemów
    – status 7. przypadku deklinacji – Wołacza
  •  język naturalny a język formalny
    – definicja języka w paradygmacie cybernetycznym
    – logika języków formalnych
  • mózg gotowy na język
    – omówienie przełomowych momentów ewolucji mózgu
    – hipoteza powstania języka
    – rozszerzenie horyzontu badań ewolucji języków naturalnych
  • model wiedzy w paradygmacie cybernetycznym
    – wiedza jako wewnętrzny model rozeznanej rzeczywistości
    – transfer wiedzy przez barierę system/środowisko
    – integracja językowa umysłu i rzeczywistości.

W imieniu organizatorów w osobach Zbigniew Król, Józef Lubacz oraz Krzysztof Wójtowicz zapraszają

Grzegorz Pawłowski, Iwona Jacewicz

Kolokwium – (Meta-)język lingwistów

Kolejne posiedzenie seminaryjne odbędzie się 25/01/ 2019 r. (Pałac Staszica, s. 154, godz. 11:30), a referat będący kontynuacją listopadowego „Dwugłosu w kwestii semantyki matematyki” wygłosi Grzegorz Pawłowski (UW). Tematem tego wystąpienia będzie (Meta-)język lingwistów: krytycznie w kwestii semantyki obiektów diagnozy (meta-)lingwistycznej.

w imieniu Prezydium IFS
zaprasza Iwona Jacewicz (Sekretarz)

Kolokwium – Spójność kognitywna

Najbliższe kolokwium Interdyscyplinarnego Forum Semantycznego odbędzie się w piątek, 18/01/2018 r. o godz. 12:30, w gmachu Wydziału Lingwistyki Stosowanej, Szturmowa 4, sala 312.
 

Kolokwium będzie dotyczyć problemu spójności kognitywnej w aspekcie komunikacji multimodalnej oraz multimedialnej. Dyskusję zainicjuje dr Rafał Augustyn z Uniwersytetu Marie-Curie Skłodowskiej referatem pt. Problem koherencji kognitywnej w przekazie multimodalnym (szczegóły)

W imieniu Prezydium zapraszają
Grzegorz Pawłowski oraz Iwona Jacewicz

 

Kolokwium – Semantik oder Pragmatik ‚der’ Pejoration

Najbliższe kolokwium IFS odbędzie się  14/12/2018 r. o godz. 12:30 w gmachu Wydziału Lingwistyki Stosowanej, Szturmowa 4, sala 312.

Kolokwium będzie poświęcone zagadnieniom z zakresu semantyki i pragmatyki. Dyskusję zainicjuje prof. UW dr hab. Silvia Bonacchi referatem zatytułowanym Pejoration durch Sprache: die Bestimmung der Bedeutungskomponenten an der Schnittstelle von Semantik und Pragmatik. Referat i dyskusja będą procedowane w języku niemieckim i polskim. 

Szczegóły ogłoszenia

W imieniu Prezydium IFS zapraszają
Grzegorz Pawłowski i Iwona Jacewicz

Filozofia w informatyce IV

W najbliższy piątek, 23/11 rozpocznie się czwarta konferencja naukowa organizowana przez Politechnikę Warszawską i Wojskową Akademię Techniczną pt. ‚Filozofia w informatyce IV’.

Przekazuję niniejszym szczegółowe informacje o przebiegu oraz programie konferencji.

W imieniu Organizatorów serdecznie zapraszam
Grzegorz Pawłowski

Kolokwium – Dwugłos w kwestii semantyki matematyki

Najbliższe kolokwium odbędzie się 16/11/2018 r. o godz. 11:30 w gmachu Polskiej Akademi Nauk (Pałac Staszica), Warszawa, Nowy Świat 72, sala 154.

Kolokwium jest organizowane we współpracy z Ogólnopolskim Seminarium Filozoficznych Problemów Wiedzy (PAN) i będzie poświęcone zagadnieniom z zakresu semantyki matematyki.

Dyskusję zainicjują prof. PW dr hab. Zbigniew Król (PW) – Semantyka matematyki: co to są obiekty matematyczne?  oraz prof. dr hab. Sambor Grucza (UW) – O niejednoznaczności z punktu widzenia lingwistyki (antropocentrycznej). 

Szczegóły wydarzenia

W imieniu Prezydium zaprasza
Grzegorz Pawłowski, Przewodniczący

Dyskusja – Iluzja ekwiwalencji w tłumaczeniach

Inspiracją do podjęcia zagadnienia zaanonsowanego w tytule mojego wystąpienia był eseistyczny artykuł Fritza Paepckego z 1981 r. pt. Die Illusion der Äquivalenz. Autor toczy polemikę z teoriami ekwiwalencji, by ostatecznie wykazać iluzoryczność tej kategorii – podobnie jak później uczynili to inni teoretycy translacji (np. Snell-Hornby). W zasadzie trudno się dziwić, że do takiej konkluzji dochodzi zadeklarowany reprezentant paradygmatu hermeneutycznego. Odejście od zmaterializowanej formy tekstu i włączenie w rozważania dotyczące operacji rozumienia tekstu kategorii nielingwistycznych, rozpatrywanie tych operacji w ścisłej relacji ze „światem języka” innych jego użytkowników i utożsamianie samej translacji z aktem przeżywania, doświadczania obcości – ujmowanej jako immanentnej cechy każdego tekstu – musiało doprowadzić do podważenia możliwości zaistnienia ekwiwalentności rezultatów procesów interpretacyjnych ewokowanych przez tekst oryginału i tekst tłumaczenia. Hermeneutyczne podejście do translacji, podobnie jak podejście relatywistów, eksponuje relację między myśleniem a językiem i w konsekwencji rozszerza lingwistycznie uwarunkowane ramy koncepcyjne i interpretacyjne kategorii ekwiwalencji. Akt rozumienia tekstu ukierunkowany jest bowiem wg Paepckego na rozpoznanie w tekstowych indykatorach tego, „co pomyślane”. To, co pomyślane przez autora tekstu oryginału, jest w późniejszym etapie przedmiotem działań, operacji mentalnych i posunięć decyzyjnych tłumacza. Niezasadne, bo z góry skazane na niepowodzenie, jest doszukiwanie się w tym obszarze ekwiwalentności, jednakowości, identyczności. Zapewne należałoby się zgodzić z twierdzeniem Papckego (1986), iż kategoria ekwiwalencji przesłania spojrzenie na otwartość, żywotność tekstu, którego sens nie jest sumą znaczeń jej poszczególnych elementów, a raczej jest wynikiem relacji tych elementów między sobą oraz aktywizowanych w nim perspektyw narracyjnych. 

Za relewantne dla przedmiotu dyskusji uznałabym kolejne założenie Papckego o charakterze ontologicznym, iż identyczność istnieje w koegzystencji z dyferencyjnością. W konsekwencji należałoby przyjąć, że między tekstem a jego tłumaczeniem zawsze zachodzi jednocześnie relacja identyczności i dyferencyjności. W kolejnym kroku rozumowania można stwierdzić, iż konieczność reflektowania tłumaczeń zarówno w kategoriach identyczności jak i dyferencyjności musi skutkować abnegacją całkowitej ekwiwalencji w tłumaczeniu. Wydaje się to być oczywistością ÷ choćby z uwagi na różnice systemowe między językami, kulturami, rozmaite, kategorialne formy odmienności rzeczywistości, w których zakotwiczeni są uczestnicy komunikacji translacyjnej. 

Ideę komplementarnego współistnienia identyczności i dyferencyjności w tłumaczeniu można by próbować koncepcyjnie rozwinąć w oparciu o koncepcję „paradoksu ontologicznego przekładu” sformułowaną przez Dorotę Urbanek na podstawie klasyfikacji sześciu „paradoksów przekładu” Savory’ego. Podstawowy paradoks przekładu upatruje Urbanek w „osiąganiu przez tłumacza skutków przeciwnych w stosunku do podejmowanych działań”, przy czym jako podstawowe działania tłumacza Badaczka określa (1) podporządkowanie artykulacji oryginału przekładowi, które dokonuje się, „właśnie paradoksalnie przez zachowanie elementów obcości w przekładzie” oraz (2) podporządkowanie przekładu oryginałowi, dążenie do bycia „naturalnym w takim stopniu jak oryginał”, które „realizuje się poprzez zatarcie śladów oryginału”. Współistnienie wolności i wierności w translacji określa Urbanek terminem ontologia komplementarności. 

(…)
Anna Małgorzewicz

W kontekście odwołania się przez Referentkę do koncepcji Paepckego oraz pojawiającego się tam wyrazu/ terminu “indykator”, chciałabym zapytać o jego dokładne rozumienie. W moich tekstach często używam tego terminu (np. S. Bonacchi, (Un)Höflichkeit, 2013), ale spotkałam się z krytyką, że pojęcie ‘indykator’ jest związane z samoreferencjalnością w procesie hermeneutycznym, czyli że jest subiektywne. Termin jest w mojej opinii bardzo owocny, jeśli chodzi o diagnozę ekwiwalencji.
Silvia Bonacchi

Treść mocno zaznaczoną zwłaszcza w ostatnim podsumowującym akapicie automatycznie przeniosłabym na grunt semantyki ramy konceptualnej, czyli pytanie przeformułowane brzmiałoby: jakie są elementy ramy konceptualnej ewokowanej przez leksem tekstu wyjściowego, następnie: które są dominujące/stereotypowe, standardowe, a które peryferyjne/lub profilowane i dla jakiego odbiorcy? Czy to oznacza, że odpowiedź na to ułatwia dobór “ekwiwalentu leksykalnego” w języku docelowym?
Magdalena Szulc-Brzozowska

Wspomniany przez Referującą nurt kognitywistyczny w badaniach nad translacją traktujący teksty jako wynik zdeterminowanych kulturowo konceptualizacji zdaje się torować Jej drogę do przyjętych przez Nią założeń odnoszących się do zrozumienia istoty ekwiwalencji. O ile wskazanie (zapewne w rzeczywistości bardziej złożonych) struktur konceptualnych w systemie mentalnym odbiorcy tekstu docelowego może się okazać zadaniem wykonalnym, o tyle ich pełne aktywizowanie,  wydaje się być, w obliczu braku bezpośredniego dostępu do sfery poznawczej odbiorcy, zadaniem karkołomnym, co po raz kolejny wyklucza osiągnięcie pełnej ekwiwalencji. Niemniej jednak prezentowany przez Autorkę wpisu sposób myślenia o ekwiwalencji zdaje się przybliżać nas do zrozumienia istoty ekwiwalencji, która w rzeczy samej kojarzona winna być z relacją równoważności, stałości referencyjnej czy kompatybilności celów komunikacyjnych tekstu wyjściowego i tekstu translatu.
Paweł Szerszeń

całość dyskusji